Πρόσφατα έχουν έρθει στη δημοσιότητα πληροφορίες για τους φερόμενους κινδύνους από τη χρήση λαμπτήρων εξοικονόμησης ενέργειας, που στην ουσία δεν είναι τίποτε άλλο από εξελιγμένου τύπου λαμπτήρες φθορίου με τις ίδιες αρχές και γενικά χαρακτηριστικά. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που επιχειρείται έμμεσα κάποιος τεχνητός διαχωρισμός.
Καταρχάς οι απόψεις περί επικίνδυνης υπεριώδους ακτινοβολίας είναι μάλλον υπερβολικές. Κάθε σχεδόν πηγή φωτός περιέχει στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας του υπεριώδη ακτινοβολία (UV). Η υπεριώδη ακτινοβολία των λαμπτήρων φθορισμού στο μεγαλύτερο ποσοστό της μετατρέπεται σε ορατή ακτινοβολία (φως) και φιλτράρεται από το γυαλί που τη περιβάλει. Σύμφωνα με επιστημονική μελέτη η έκθεση για 8 ώρες στο υπεριώδες φως από λαμπτήρες φθορισμού ισοδυναμεί με μόλις 1 λέπτό στην έκθεση στο φως του ήλιου. Θα συνιστούσε κανείς να προσέχουμε λοιπόν περισσότερο την έκθεση στον ήλιο και στα «σπα» τεχνητού μαυρίσματος παρά την έκθεση σε φωτισμό λάμπας φθορίου.
Όσο αναφορά άλλα προβλήματα υγείας αυτά περιορίζονται σε ορισμένα συμπτώματα κυρίως σε άτομα που υποφέρουν από ορισμένες σπάνιες παθήσεις όπως φωτοευαισθησία, επιληψία κλπ. Υπάρχουν άλλωστε στην αγορά πρόσθετα φίλτρα που φιλτράρουν και ελαχιστοποιούν την υπεριώδη ακτινοβολία εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Για τη χρήση υδραργύρου συλλέξαμε μερικές ενδιαφέρουσες πληροφορίες για να μπορεί να συγκριθεί η επικινδυνότητα του. Γενικά οι φυσικές πηγές υδραργύρου, όπως ηφαιστειογενής εκρήξεις, ευθύνονται για περίπου το ήμισυ της ποσότητας υδραργύρου στην ατμόσφαιρα. Το υπόλοιπο 50% των ανθρωπογενών εκπομπών υδραργύρου διανέμεται στα παρακάτω ποσοστά:
65% από καύσεις ορυκτών καυσίμων, από τις οποίες η καύση λιθάνθρακα σε εργοστάσια παραγωγής είναι η μεγαλύτερη πηγή (40% στις ΗΠΑ. Σημείωση: στην Ελλάδα με παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από εργοστάσια λιθάνθρακα είναι αναλογικά μεγαλύτερη. Ακόμη περιλαμβάνονται και εργοστάσια που λειτουργούν με φυσικό αέριο στο οποίο ο υδράργυρος δεν έχει αφαιρεθεί ακόμη, η καύση λιθάνθρακα παράγει περισσότερες εκπομπές υδραργύρου από τη καύση πετρελαίου.
11% από τη παραγωγή χρυσού. Στις ΗΠΑ οι τρεις μεγαλύτερες πηγές εκπομπής υδραργύρου στην ατμόσφαιρα είναι τα τρία μεγαλύτερα χρυσωρυχεία της.
8% από παραγωγή μεταλλευμάτων
6.4% από τη παραγωγή τσιμέντου (μεγάλη στην Ελλάδα)
3.0% από σκουπίδια, απορρίμματα, λύματα, αποτεφρώσεις. Αυτό το ποσοστό, ανάλογα και τη περιοχή, μάλλον είναι μεγαλύτερο.
3.0% παραγωγή καυστικής σόδας.
1.1% παραγωγή υδραργύρου για μπαταρίες
2.0% άλλες πηγές
Υδράργυρος υπάρχει και χρησιμοποιείται σε μπαταρίες, θερμόμετρα, βαρόμετρα, σφυγμομανόμετρα, λάμπες φθορίου, ορισμένες λάμπες νέον, θερμοστάτες, στη κατασκευή καλλυντικών τύπου «μασκάρα», οδοντικό αμάλγαμα κλπ. Ακόμη, ο υδράργυρος έχει βρεθεί στη διατροφική αλυσίδα του ανθρώπου κυρίως σε θαλασσινά. Στις ΗΠΑ οι αρχές συνιστούν στις γυναίκες, πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ακόμη και σε μικρά παιδιά, να αποφεύγουν κατανάλωση θαλασσινών, με όριο μία μερίδα την εβδομάδα.
Ο υδράργυρος είναι τοξική για τον άνθρωπο ουσία και γίνεται προσπάθεια μείωσης της χρήσης του ειδικά σε καταναλωτικά αγαθά και συσκευές όπως για παράδειγμα με νέου τύπου θερμόμετρα, μείωση ποσότητας σε λάμπες φθορισμού κλπ.
Στην σύγχρονη εποχή μας γινόμαστε αποδέκτες χιλιάδων νέων χημικών ουσιών μέσω της διαβίωσης και κατανάλωσης, έτσι η σωστή διαχείριση των απορριμμάτων και η ανακύκλωση είναι απαραίτητη.
Υπάρχουν πηγές μόλυνσης της φύσης και του ανθρώπου πολύ ποιο επικίνδυνες από τη χρήση υδραργύρου σε ορισμένες συσκευές. Οι λάμπες φθορίου και εξοικονόμησης ενέργειας άλλωστε βοηθάνε σημαντικά στην εξοικονόμηση ενέργειας άρα και στη μείωση επικίνδυνων αερίων στα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Γενικά η εξοικονόμηση ενέργειας βοηθά στη μείωση του φαινομένου του θερμοκηπίου και των κλιματικών αλλαγών που θεωρείται πλέον από πολλούς επιστήμονες και κυβερνήσεις ο κυριότερος κίνδυνος για την ανθρωπότητα και το πλανήτη.
Πρέπει να σκεφτούμε λοιπόν τι κρύβεται πίσω από αυτή την παραπληροφόρηση και την κινδυνολογία για τις λάμπες εξοικονόμησης ενέργειας? Μήπως κάποια συμφέροντα προσπαθούν να εμποδίσουν τη νομοθεσία για την σταδιακή απαγόρευση των κοινών, ενεργοβόρων λαμπτήρων πυράκτωσης, η οποία και έχει ξεκινήσει να εφαρμόζεται σε πολλές χώρες?
Δεν θα ήταν φρονιμότερο να εστιάζουμε τη προσοχή και το ενδιαφέρον μας στην σωστή διαχείριση σκουπιδιών και στην ανακύκλωση? Να δώσουμε βάση σε άλλες πηγές μόλυνσης όπως το απαράδεκτο παθητικό κάπνισμα για το οποίο δεν εφαρμόζονται καν οι υπάρχουσες νομοθεσίες ή τη χρήση και διαχείριση άλλων ποιο επικίνδυνων τοξικών ουσιών που υπάρχουν στο ράφι του καταναλωτή.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ακόμη ότι η εποχή της άμεσης πληροφόρησης είναι και εποχή της παραπληροφόρησης.
Σαν ενεργοί πολίτες οφείλουμε να ελέγχουμε, να ερευνούμε και να αξιολογούμε τις πληροφορίες που δεχόμαστε για να μην γινόμαστε, άθελα μας βέβαια, αποδέκτες και διανομείς λανθασμένων και πιθανώς κακόβουλων πληροφοριών.
ΠΗΓΕΣ (ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ):
AUSTRALIAN DEPARTMENT OF THE ENVIROMENT
